Türklerin Tarihi 1. Cilt - İlber Ortaylı Ekitaphane ⋆ E-KitapHane
Anasayfa / Tarih Kitapları / Türklerin Tarihi 1. Cilt – İlber Ortaylı Ekitaphane

Türklerin Tarihi 1. Cilt – İlber Ortaylı Ekitaphane

Türklerin Tarihi 1. Cilt – İlber Ortaylı

Türklerin tarih sahnesine çıkışı nasıl gerçekleşti?

Türklerin tarih sahnesine çıkışı eski Mısırlı, İranlı, Helen ve İbranilerin çıkışı gibi değildir. Söz konusu uygarlıklar hakkında yazılı kaynaklar oldukça aydınlatıcı bilgiler verir, arkeologya da bu varlığı parlak örneklerle destekler.

Oysa çok eski zamanlarda ortaya çıkan (dilinin yapısı, örgütlü yaşam biçimi ve atçılığı gibi öğelerden anlaşılan) Türk kavmi veya kavimler topluluğu üzerinde isim, menşe, hatta coğrafi mekânın tesbiti konusunda büyük zorluklar yaşanır. Buna rağmen şurası da bir gerçektir ki Türkler olmadan bir dünya tarihi yazmak da mümkün değildir.

Çünkü Çin, Hind ve İran gibi yerleşik, yazıya sahip eski halkların tarihini yazarken; Türklerin kökeni olan kavimler sık sık söz konusu uygarlıkların siyasi tarihine girmekte ve kendilerinden söz ettirmektedirler. Öyle ki Kuzeyli Hun komşularının kim olduğunu ve tarihî maceralarını tesbit etmeden, Çinlilerin tarihini resmetmek ve tanımlamak mümkün değildir.

Türklerin Tarihi 1. Cilt – İlber Ortaylı

Yine aynı şekilde 6. yüzyılda Bizans ve İran tarihini; yani bir bakıma o devrin dünya tarihinin odak noktasını teşkil eden bu iki uygarlığın (Justinianus ve Nûşirevân-ı Âdil, yani I. Hüsrev devri) tarihini yazarken olayların kilit noktasında Göktürklerin yer aldığı görülür ve dolayısıyla Göktürkler tarihini incelemeden iki imparatorluğun arasındaki gerilimi anlamak mümkün değildir.

Tarih yazıcılığının sorunu da burada başlar. Çünkü Türklerle ilgili tarihî kayıtlar kendine özgü güçlüklerle doludur. Meselâ Çin tarihi ve dilinin iyi incelenmemiş ve az bilinen Shang dönemine ait tetkiklerinde ve merkezî Asya’nın Tohar, Sogd gibi Arî kavimlerine ait iyi çözülemeyen kayıtlarda; yine aynı şekilde eski İran filolojisi ve tarihinin eksik tetkikleri ve Sanskrit, Bizans, Ermeni dönemine ait kayıtlarda İlkçağlardan beri tarihin her döneminde görünen ve ihmal edilemeyecek bir unsur olan Türkler hakkındaki bilgilere rastlanır.

Ancak bunlar çok bölük pörçük ve kesin bilimsel tasvirler yapabilmek için münakaşalıdır. Kuzey Avrupa (Germanya, Britanya) kavimlerinin tarih sahnesine klasik Roma kayıtları, yani Latince eserlerle girdiğini, pek görkemli parçalar olmasa da yardımcı arkeolojik malzemeyle bu iyi işlenmiş bilgilerin tamamlandığını düşünürsek; henüz kendisi karanlık ve az işlenmiş Sinoloji, Hindoloji, eski İran ve bir nebze Slav, Bizans, Ermeni, Arab kaynaklarından Türkler için bilgi edinmenin güçlüğü bir ölçüde anlaşılır.

Türklerin Tarihi 1. Cilt – İlber Ortaylı

Üstelik saydığımız bu dalların hizmetkârı olan bilginler Türkolog değildirler; asıl tarihin sahibi olan Türk dünyası ise bu dallarda yeterli uzman yetiştirmiş ve bu malzeme üzerinde tetkikat yaparak sorunlara eğilmiş değildir. Bu bakımdan İslamiyet öncesi Türk kavimleri; bilhassa Orta Asya ve Maveraünnehir, hatta Kafkasya, Volga boyu ve Yakındoğu’da ağırlıklarını hissettirmekle beraber, maalesef düzenli bir tarih yazıcılığının konusu olmamakta ve vuzuha kavuşmuş bilgiler geniş kitlenin tarih bilgisi ve bilincine sunulamamaktadır.

Türklerin tarih sahnesine çıkışıyla birlikte, Türk dilindeki ilk yazılı belgeler ne zaman başlar?

Türk dilindeki yazılı belgeler bilindiği üzere Miladî 8. asırda başlar; artık tarih değişti. Günümüz Moğolistan’ının sınırları içinde kalan Orhun Vadisi’ndeki, son yapılan araştırmalarla bugüne kadar bildiğimizden daha çok sayıya ulaşan anıt kitabelerden söz ediyoruz. Orhun bölgesinde Rus Türkolog Dmitri D. Vasilyev tarafından yapılan yüzey araştırmaları ve kısmî kazılarda hem bir yerleşim ortaya çıkıyor hem de yazıtlar şu anda dahi bilinenden iki asra yakın bir süre geriye gidiyor.
Türklerin Tarihi 1. Cilt - İlber Ortaylı Ekitaphane

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir